Menu

Miejsca Idee Podróże

Zapis moich podróży, odwiedzonych miejsc. Blog podzielony jest na kategorie: jugonostalgia, ...czyli samolotem po..., piękna Bawaria, weekendy, miejsca.

Olsztyn + 2

ksiazkakucharskajacka

Województwo warmińsko-mazurskie położone w północno-wschodniej części Polski, obejmuje południową część krainy historycznej Prus. I to właśnie z tego okresu pochodzi wiele zabytków tzw. gotyku ceglanego.

Ziemie już w średniowieczu zamieszkane były przez lud Prusów. W XIII wieku ziemie te zostały podbite przez zakon krzyżacki, a w następnych stuleciach uległy przekształceniom etnicznym. To właśnie z tego okresu pochodzi wiele zabytków na szlaku tzw. gotyku ceglanego, który dominował architekturze średniowiecza. Obecnie dawne Prusy położone są na terenie trzech państw: Polski, Rosji i Litwy. W miejscu gdzie zbiegają się wszystkie drogi Warmii leży Olsztyn. Ta stolica województwa warmińsko-mazurskiego i jednocześnie największe miasto regionu, stanowi dogodna bazę wypadową. W Olsztynie ostatni raz byłem w 1993 w planetarium. I po 26 latach postanowiłem poznać lepiej stolicę Warmii. Niestety pierwsze wrażenie  nie wypadło korzystnie...

DSCF8243_Vo_big1

Lotniskowy autobus dowozi mnie na zintegrowany dworzec autobusowo-kolejowy, który lata swojej świetności dawno ma za sobą. Brak właściwej konserwacji, liczne budy i budki i chyba także brak wyobraźni włodarzy miasta zamienił tę udaną realizację modernistyczną w obskurne miejsce. Przykre. Czekając na autobus, rozglądam się po okolicznych zaniedbanych chodnikach. Rozjechane krawężniki, popękane płyty, wyboista nawierzchnia wygląda jakby... przed chwilą na Olsztyn spadł grad bomb.Nadjeżdża „siódemka”. Wsiadam. Odjeżdżam. Zwiedzanie zaczynam od poznania Nowego Ratusza położonego przy placu Jana Pawła II. Budowlę w stylu włoskiego renesansu ukończono w 1915 roku, a swoje funkcje jako siedzibę miejskich rajców pełni do dzisiaj.

DSCF8234.JPG

 Nieco dalej, tam gdzie kończą się tramwajowe, wznosi się Brama Górna, jedna z trzech bram miejskich zachowanych w Olsztynie. Niegdyś wszystkie te bramy, wchodziły w skład zwartego ciągu murów obronnych okalających starówkę.

DSCF8240.JPG

Przed przejściem przez bramę zainteresował mnie położony nieopodal, drogowskaz z odległościami do miast partnerskich Olsztyna. Najbliżej położony jest rosyjski Kaliningrad – 134 km, a najdalej chiński Weifang – 7322 km.

DSCF8269.JPG

Po przejściu przez bramę, idąc ulicą Staromiejską, dochodzę do głównego rynku, otoczonego podcieniowanymi kamieniczkami z XVII/XVIII wieku.

DSCF8260.JPG

Środek rynku zajmuje Stary Ratusz zbudowany w II poł. XIV wieku, a swoje funkcje pełnił do roku 1915, kiedy to oddano do użytku Nowy Ratusz. W architekturze ratusza cechą charakterystyczną są tzw. „ośle grzbiety”, czyli charakterystyczne łuki ostre, stosowanego w architekturze późnego gotyku ceglanego. Obecnie w ratuszu mieści się biblioteka i salon wystawowy.

DSCF8243.JPG

Idąc dalej wzdłuż koryta Łyny, dochodzę do Zamku Kapituły Warmińskiej wybudowanego w XIV wieku w stylu gotyckim. Zamek stanowił siedzibę administratora dóbr ziemskich kapituły warmińskiej.

DSCF8245.JPG

Jednym z nich był sam Mikołaj Kopernik, który pełnił funkcje administratora zamku w latach 1516 – 1521.

DSCF8251.JPG

Ze swojej komnaty zlokalizowanej w północno-wschodnim skrzydle zamku, astronom obserwował ruch planet na nocnym niebie. W późniejszych latach już jako wizytator kilkakrotnie odwiedzał zamek.

DSCF8252.JPG

Skrzydło południowe chroni wysoka wieża, do połowy czworoboczna, od połowy owalna. Po pokonaniu 113 stopni z wieży widokowej roztacza się widok na Olsztyn. W tle Bazylika konkatedralna św. Jakuba.

DSCF8256.JPG

Bazylika nazywana także bazyliką mniejszą powstała w II poł. XIV wieku w stylu gotyckim. Obecna wieża pochodzi z końca XVI wieku, która zastąpiła poprzednią częściowo wykonaną z drewna.

DSCF8267.JPG

We wnętrzu zachwyciły mnie sklepienia sieciowe w nawie głównej oraz...

DSCF8263.JPG

.... kryształowe w bocznych.

DSCF8261.JPG

Na koniec dnia udaję się do olsztyńskiego planetarium na projekcję pt. „Podróż przez Kosmos” odkrywająca tajemnice bliskiego nam układu Słonecznego. Sam budynek Planetarium, otwarty w 1973 roku w 500-tną rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, zachował swój modernistyczny charakter.

DSCF8270.JPG

Mają nieco czasu, idę do atrium, które ozdabia mozaika Knappa. Ten polski artysta urodzony w Biłgoraju i tworzący w Londynie, stworzył unikalny sposób nakładania emalii na elementy metalowe, które po wypaleniu zestawiał w wielkoformatowe dzieła. To w olsztyńskim planetarium składa się z 205 płytek i przedstawia artystyczna wizję nieba. Olsztyńska mozaika jest jedną z trzech na terenie Polski. Dwie pozostałe znajdują się w Toruniu i Warszawie.

DSCF8271.JPG

Po projekcji idę zobaczyć położona ok. 5 minut marszu dawną wieżę ciśnień, która powstała w 1897, w ramach projekt budowy kanalizacji i wodociągów miejskich w Olsztynie. Obecnie w budynku wieży znajduje się obserwatorium astronomiczne wchodzące w skład planetarium.

DSCF8275.JPG

Nazajutrz, postanowiłem wybrać się do Lidzbarka Warmińskiego po drodze wstępując do Ornety, której herb zdobi ziejący ogniem smok. Według legendy smok latami nękał okoliczną ludność i nie było śmiałka, który chciałby się z nim zmierzyć. Aż pewnego dnia pojawił się nieznany nikomu rycerz, który zmierzył się z bestią. Po zaciekłej walce smok został pokonany, a owy rycerz po cichu odjechał w siną dal. Niektórzy mówią, że był to rycerz Jerzy...

 

Pośrodku orneckiego rynku znajduje się jedyny gotycki ratusz na Warmii wzniesiony po 1351 roku na miejscu domu kupieckiego. Mur ratusza wykonany jest z tzw. zendrówki, czyli cegły ceramicznej wypalonej do granicy zeszklenia (przybiera ciemniejszą barwę niż zwykła cegła), którą w średniowieczu często wykorzystywano w celach dekoracyjnych do tworzenia wzorów na murach. W barokowej wieżyczce ratusza znajduje się najstarszy na Warmii dzwon pochodzący z 1384 roku.

DSCF8278.JPG

Po godzinnej jeździe minibusem docieram do Lidzbarka Warmińskiego położonego w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego. Nazywany Perłą Warmii stanowił w czasie Rzeczypospolitej Obojga Narodów centrum wiary i kultury. Idąc z dworca autobusowego, przechodzę przez Wysoką Bramę, która powstała w połowie XIV wieku. Ta imponująca 4-piętrowa gotycka budowla składa się z dwóch półokrągłych baszt i położonej pośrodku właściwej ostrołukowej bramie otwierającej się na przedzamcze.

DSCF8327.JPG

Od strony miejskiej dekoracja jest skromniejsza. Jak podają przekazy historyczne, Wysoka Brama stanowiła jedną z trzech bram miejskich prowadzących do Lidzbarka, a pozostałe dwie – Dobromiejska i Młyńska – nie zachowały się do naszych czasów. Od strony miejskiej fasada jest znacznie skromniejsza bez dekoracyjnych detali jak fryz o łukach z profilowanej cegły, blendy (rodzaj zamurowanych okien) czy tarcz zdobiących bramę od strony zewnętrznej.

DSCF8326.JPGKrótki spacer po lidzbarskim rynku prowadzi mnie do wybudowanego w ramionach rzek Łyny i Symsarny, zamku biskupów warmińskich, zbudowanego w latach 1350-1401 na miejscu niewielkiego grodu pruskiego Lecbargu. W tym samym czasie powstały również przedzamcza, które mieściły m.in. stajnie, spichlerze, młyn, tartak, wozownię, garbarnię, kuźnię czyniąc zamek samowystarczalny.

DSCF8279.JPG

Lidzbark Warmiński zyskuje na znaczeniu po decyzji o lokalizacji stałej siedziby biskupów warmińskich, którzy od 1243 roku sprawowali na Warmii władzę świecką i duchowną. Za ich rządów zamek stał się ważnym ośrodkiem kulturalnym i stanowił przeciwwagę polityczna i wyznaniową do położonego w Królewcu, luterańskiego dworu książęcego.

DSCF8281.JPG

Idąc do zamku, przechodzę przez przedzamcze otoczone trzema skrzydłami budowli, które na przestrzeni wieków zmieniały kształt i charakter. W jednym z narożników przedzamcza zachowała się baszta cylindryczna (stan z XVI w.), a w części centralnej skrzydła południowego wieża brama z XIV wieku.

DSCF8315.JPG

Na przestrzeni wieków zamek gościł wielu znakomitych Polaków: Łukasz Watzenrode, Mikołaj Kopernik, Jan Dantyszek, Stanisław Hozjusz, Marcin Kromer, Jan Stefan Wydżga, Andrzej Chryzostom Załuski, Adam Stanisław Grabowski, Ignacy Krasicki.

Zwiedzanie zamku zaczynam od zbrojowni zamkowej zlokalizowanej w przyziemiu wschodniego skrzydła.

DSCF8283.JPG

Ze zbrojowni przechodzę do piwnic, które w lidzbarskim zamku sięgają w głąb do wysokości dwóch pięter. Wszystkie z nich mają charakterystyczne sklepienie krzyżowo-żebrowe, a w dawnych czasach służyły do przechowywania żywności, ogrzewania zamku i jako więzienie. Obecnie udostępnione są do zwiedzania.

DSCF8285.JPG

W jednej z części zaaranżowano muzeum historii zamku. Pomiędzy eksponatami można odnaleźć dokumenty wydobyte z kapsuły czasu w roku 1928 oraz list napisany 4 sierpnia 1928 w języku niemieckim przez robotników budowlanych.

DSCF8287.JPG

DSCF8289.JPG

Wychodząc z muzeum, trafiam na wewnętrzny czworokątny dziedziniec, otoczony przez dwukondygnacyjne krużganki datowane na 1380 rok.

DSCF8304.JPG

Podczas prac konserwatorskich na ścianach krużganków odkryto liczne ścienne malowidła, których wiek datuje się na około sześćset lat. A ja, przechadzając się po wspaniałych gotyckich krużgankach mam wrażenie jakby czas zatrzymał się w miejscu, a zza rogu wyłoni się jakiś biskup...

DSCF8297.JPG

Z krużganków kolejno wchodzę do dwóch refektarzy. Pierwszy z nich to sala sądowa nazywana także Wielkim Refektarzem stanowiącą największa salę przykrytą sześcioprzęsłowym sklepieniem gwiaździstym z żebrem przewodnim.

DSCF8301.JPG

To właśnie w tej sali odbywały się wydarzenia dużej rangi typu: sejmik warmiński, czy wystąpienia biskupa w sprawach duchowych.

DSCF8303.JPG

Znacznie mniejszy refektarz, nazywany także Małym Refektarzem, to sala nakryta trójprzęsłowym sklepieniem gwiaździstym, która pełniła funkcje letniej jadalni biskupów.

DSCF8296.JPG

Ostatnim z pomieszczeń jest kaplica zamkowa pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1392, który swój obecny rokokowy wygląd uzyskała w połowie XVIII wieku.

DSCF8298.JPG

Nieopodal zamku w zakolu rzeki Łyny wznosi się Kościół św. Piotra i Pawła oraz Michała Archanioła ukończony w I poł. XIV wieku. Masywna wieża kościelna została ukończona w ostatnich latach XIV w. i była podwyższana w dwóch kolejnych wiekach.

DSCF8321.JPG

Neogotyckie wnętrze przykrywa sklepienia gwiaździste z końca XIV w.

DSCF8318.JPG

Wracając na dworzec po przejściu przez Wysoką Bramę zatrzymuje się na chwilę przy cerkwi Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Sama budowla w niczym nie przypomina mi cerkwi, których charakterystycznym elementem są kopuły. Jak się później okazało, świątynię ukończono w 1823 roku, a ufundował ją ówczesny król pruski Fryderyk Wilhelm III. Początkowo służyła ewangelikom, a po ich zniknięciu – prawosławnym.

DSCF8328.JPG

W sumie zauroczył mnie ten zakątek Polski gdzie przenikają się zarówno pruskie, jak i rosyjskie wpływy. Bo nigdzie indziej w Polsce nie ma tylu zabytków reprezentujących styl gotyku ceglanego. I z pewnością jeszcze tutaj powrócę nie tylko na weekend.

© Miejsca Idee Podróże
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci